Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna

ul. Kolejowa 19, 62-600 KOŁO

Rocznik Kolski Nr 8

11 grudnia 2015 Autor: Anna Pietruszka

Szanowni Państwo,

przekazujemy w Wasze ręce kolejny, ósmy numer Rocznika Kolskiego. Zapowiadane w ubiegłym roku zmiany, uległy weryfikacji. Zgodnie z nowymi kryteriami i trybem oceny czasopism naukowych – opublikowanymi przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego – musieliśmy wycofać się z procesu zabiegania o wpisanie na listę czasopism punktowanych. Zmianie uległ także skład komitetu redakcyjnego. Znaleźli się w nim reprezentanci środowisk: kulturalno-oświatowego i naukowego.
Kolejny numer Rocznika … merytorycznie nawiązuje do poprzednich. Zawarte w piśmie publikacje cechuje dogłębna analiza omawianych zagadnień. Autorzy artykułów są znanymi i cenionymi ekspertami w swoich dziedzinach. Czasopismo pomaga w nawiązaniu i podtrzymaniu więzi emocjonalnych z Ziemią Kolską, ukazuje historię i przykłady działań, które służą wspólnemu pożytkowi. Periodyk jest czytelny i znajdziecie w nim Państwo dużą dawkę nowych informacji.
W niniejszym numerze zamieszczono artykuły: Adama Grabowskiego, dr Mariusza Kaszyńskiego, ks. Andrzeja Mendroka, wygłoszone podczas sesji popularnonaukowej O mniejszościach narodowych i wyznaniowych w dziejach Ziemi Kolskiej, która odbyła się 8 maja 2015r. w Sali Sesyjnej Ratusza w Kole. Organizatorami sesji byli: Muzeum Technik Ceramicznych w Kole, Urząd Miejski w Kole, Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna w Kole oraz Starostwo Powiatowe w Kole.
Od początku działalności wydawniczej cieszymy się bezinteresowną pomocą oraz współpracą wielu wybitnych: naukowców; działaczy gospodarczych, samorządowych i społecznych; nauczycieli i regionalistów. Staramy się o powiększenie ich grona. Zapraszamy na nasze łamy osoby popularyzujące wiedzę o regionie oraz wszystkich badaczy i zbieraczy regionalnych osobliwości.
Teksty zamieszczone w działach: Artykuły i materiały, Sylwetki, Nowości wydawnicze, Kalendarium wydarzeń w Kole poruszają tematykę: historii regionu, literatury i sztuki.

Naszą podróż po Roczniku … rozpoczynamy tekstem Barbary Gańczyk, Kłodawa wielokulturowa. Szkic problematyki.
Inspiracją do rozpoczęcia badań regionalnych nad problemem dotąd szerzej nieeksplorowanym była wspomniana już wcześniej sesja O mniejszościach narodowych i wyznaniowych w dziejach Ziemi Kolskiej. Współczesnym mieszkańcom Kłodawy najlepiej znana jest społeczność żydowska. Na zbadanie czekają Rosjanie i napływ germańskojęzyczny. Swój tekst dr Gańczyk buduje wokół zagadnień związanych z tymi dwoma społecznościami.

Barbara Gańczyk – dr nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa, absolwentka Wydziału Filologii Polskiej UAM. Prezes Kłodawskiego Towarzystwa Kulturalnego. Regionalistka zajmująca się losem Żydów kłodawskich. W latach 2010-2011, w ramach projektu Dzieci Hioba. Ochrona pamięci o społeczności żydowskiej na obszarze „Solnej Doliny”, stworzyła bazę 3 100 nazwisk, wśród których zidentyfikowała 685 ofiar obozu Kulmhof 1942, członków kłodawskiej społeczności żydowskiej.

Kolejny autor – Adam Grabowski – w artykule Cmentarze ewangelicko-augsburskie w gminie Dąbie, przedstawił miejscowość jako Miasto Czterech Świątyń. Dąbie w XIX i na początku XXw. było miasteczkiem, w którym żyło kilka narodowości. Przede wszystkim mieszkali tu rdzenni Polacy. Potem, stopniowo zaczęli napływać tkacze z Niemiec i Holandii. Swoje miejsce znaleźli tu także Żydzi i Rosjanie – policjanci, nauczyciele i niektórzy urzędnicy carscy. Każda z tych narodowości wyznawała swoją religię i każda starała się mieć własne miejsce kultu i modlitwy.

Adam Grabowski, absolwent pomaturalnej szkoły dekoratorskiej w Pile, mistrz malarstwa budowlanego. Pracownik księgowości, dekorator w Fotooptyce Bydgoszcz i pracownik Powiatowej Spółdzielni Wielobranżowej w Kole. Jeden z założycieli Towarzystwa Przyjaciół Miasta Dąbia, od 8 lat prezes Towarzystwa. Dzięki niemu powstało wiele tablic memoriałowych, pomnik burmistrza Dąbia – Edmunda Czaplińskiego, słup milowy potwierdzający królewski rodowód miasta, lapidarium poświęcone poległym w czasie wojny i okupacji mieszkańcom. Przyczynił się do odbudowania cmentarzy ewangelickich w Dąbiu i w Cichmianie. Jest autorem trzech publikacji.

Ewaryst Jaśkowski jest autorem tekstów: Kolska lokalna prasa (artykuł zawiera zwięzłą charakterystykę prasy kolskiej ukazującej się od 1918r. aż do chwili obecnej) oraz Kalendarium wydarzeń w Kole w 2014 r. czyli syntetycznego przeglądu wydarzeń, opartego o szeroką gamę źródeł, poczynając od gazet, kronik, a na oficjalnych dokumentach kończąc.

Ewaryst Jaśkowski, regionalista kolski, wieloletni pracownik administracji państwowej i samorządowej, członek Stowarzyszenia Przyjaciół Miasta Koła n/Wartą. Opracował kilka artykułów prasowych i broszur poświęconych gminom: Sompolno oraz Koło. Jest autorem historii kolskiej orkiestry, współautorem wydawnictwa 650 wydarzeń na 650-lecie miasta Koła.

Ludność rosyjska, zazwyczaj określana mianem prawosławnej, stanowiła element napływowy, składający się głównie z urzędników rosyjskich, garnizonów wojskowych, żandarmerii, straży pogranicznej, nauczycieli, pracowników sądownictwa i różnych instytucji rządowych. Mariusz Kaszyński w artykule Prawosławni na ziemi kolskiej, nieco więcej miejsca poświęca dwóm postaciom, które pozytywnie zapisały się w pamięci mieszkańców Ziemi Kolskiej: Aleksandrowi hrabiemu Kreutzowi oraz Sergiuszowi Pawłowiczowi Rybnikowowi.

Mariusz Kaszyński – dr nauk humanistycznych w zakresie historii. Absolwent Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu – Wydziału Humanistycznego, (specjalność nauczycielska), oraz studiów podyplomowych w zakresie stosowania informatyki. Pracuje jako nauczyciel dyplomowany w Zespole Szkół Technicznych w Kole. Jest wiceprezesem Towarzystwa Przyjaciół Brudzewa im. Wojciecha z Brudzewa. Autor artykułów o tematyce historycznej, zamieszczanych w prasie lokalnej i ogólnopolskiej.

ks. Andrzej Mendrok w artykule Parafia Ewangelicka w Kole w latach 1919-1939 w świetle ksiąg metrykalnych przedstawia dzieje społeczności należącej do parafii ewangelickiej w Kole w bardzo ważnym i ciekawym okresie 20.lecia międzywojennego. Swoje dociekania i badania oparł przede wszystkim na materiale źródłowym – Księgach Metrykalnych Chrztów, Ślubów i Zgonów.

ks. Andrzej Mendrok ukończył Chrześcijańską Akademię Teologiczną w Warszawie. W 1976r. został wyświęcony i rozpoczął służbę w parafii ewangelicko-augsburskiej Świętego Ducha w Koninie jako wikariusz, a później proboszcz. 31 grudnia 2011r. przeszedł na emeryturę.

Dariusz Racinowski w tekście Powołanie i działalność Stowarzyszenia Straży Ogniowej w Brdowie w latach 1912-1918 w świetle zachowanych protokołów zarządu pokazuje, że działalność straży – od początku jej istnienia – znacznie wykraczała poza ramy ratownictwa. Kolejne Zarządy Stowarzyszenia skupiały się nie tylko na zadaniach ściśle związanych z działaniami ratującymi dobytek oraz ludzi z pożarów, ale także na prowadzeniu szerokiej działalności społecznej na rzecz miejscowości i jej mieszkańców.

Dariusz Racinowski, mgr bibliotekoznawstwa i informacji naukowej Uniwersytetu Łódzkiego. Absolwent: studiów podyplomowych i licencjatu z filologii polskiej Uniwersytetu Warszawskiego; podyplomowych studiów: zarządzanie oświatą Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie; oraz psychopedagogiki i innych metod alternatywnych w nauczaniu Wyższej Szkoły Języków Obcych w Poznaniu. Pracuje w Zespole Szkół w Brdowie. Autor publikacji zwartych i artykułów o tematyce historycznej i społecznej. Wiceprezes Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Brdowskiej, wiceprezes Stowarzyszenia Młodzieżowy Klub Sportowy Brdów oraz jeden z organizatorów Dnia Dawcy Szpiku w Brdowie.

o. Aleksander K. Sitnik, jest autorem tekstu Bernardyni kolscy w okresie nasilonego terroru komunistycznego (1950-1955).  Jeszcze w czasie trwania II wojny światowej, po opublikowaniu przez komunistów manifestu PKWN w Lublinie, zaczęli oni prowadzić z kościołem katolickim grę polityczną, która miała go zmarginalizować. W czerwcu 1950r. na posiedzeniu Sekretariatu KC postulowano o: usunięcie ze szkół tych katechetów, którzy nie podpisali apelu sztokholmskiego (propagandowa akcja zbierania podpisów przeciwko broni masowego rażenia), zamkniecie klasztoru w Radecznicy (powodem była współpraca ojców Bernardynów z organizacjami niepodległościowymi; aresztowani zakonnicy zostali skazani na długoletnie więzienie – od 5 do 15 lat) oraz powołanie specjalnego referatu do spraw księży. Postulaty te były realizowane w kolejnych latach walki z kościołem. Oznaki religijności wywołały przeciwdziałania władz komunistycznych: antykościelne wiece, agresywną nagonkę w prasie oraz liczne prowokacje i utrudnienia. Mimo trudnych czasów kolscy bernardyni starali się prowadzić duszpasterstwo zwyczajne, nie tylko we własnym kościele, ale i poza nim. Misjonarze ludowi wygłaszali liczne: kazania, rekolekcje i misje. Ponadto prowadzili duszpasterstwo nadzwyczajne – otaczali opieką duchową szpital oraz przytułek dla starców. Niniejszy artykuł powstał na podstawie rękopisu przechowywanego w Archiwum Prowincji oo. Bernardynów Krakowie.

o. Aleksander K. Sitnik, doktor nauk humanistycznych w zakresie historii. W Zakonie Braci Mniejszych bernardynów od 1990r. (obecnie w klasztorze bernardynów w Krakowie); świecenia kapłańskie otrzymał w 1997r. Wykłada historię Zakonu Braci Mniejszych oraz historię Kościoła na Wyższym Seminarium Duchownym oo. Bernardynów w Kalwarii Zebrzydowskiej.

Autorem tekstu Legalne organizacje społeczne w powiecie kolskim do 1914 r. jest Wojciech Jaworski.  Podstawę źródłową dziejów organizacji społecznych w powiecie kolskim w II poł. XIXw. stanowią archiwalia proweniencji państwowej. W Archiwum Państwowym w Łodzi przechowywany jest zespół Rząd Gubernialny Kaliski (1867-1915), który początkowo pośredniczył w procesie rejestrowania i nadzorował działalność organizacji społecznych, które stopniowo legalizował gubernator. W 1906r. jego funkcje w zakresie organizacji społecznych przejął powstały wówczas Kaliski Urząd Gubernialny do spraw Stowarzyszeń i Związków, który został włączony w skład zespołu Kancelaria Gubernatora Kaliskiego.  W latach 1887-1914 zalegalizowano w powiecie kolskim co najmniej 44 samodzielne organizacje i 20 oddziałów stowarzyszeń o szerszym zasięgu, w większości ogólnokrajowym, z siedzibą zarządu głównego w Warszawie. Najwięcej wśród nich było organizacji: rolniczych (13 samodzielnych i 3 oddziały), kredytowych (8), ochotniczych towarzystw pożarnych i stowarzyszeń spożywców (po 7), oddziałów towarzystw oświatowych (14).

Wojciech Jaworski – dr nauk humanistycznych w zakresie historii. Prowadzi badania nad dziejami społeczno-politycznymi ziem polskich w XIX i XXw. Autor pięciu książek naukowych: Struktura i wpływy syjonistycznych organizacji politycznych w Polsce w latach 1918-1939; Ludność żydowska w województwie śląskim w latach 1922-1939; Żydzi na Górnym Śląsku w latach 1945-1970; Syjoniści wobec rządu polskiego w okresie międzywojennym; Przemiany legalnego życia społecznego w Królestwie Polskim w latach 1864-1914 oraz 66 artykułów i materiałów naukowych, 9 publikacji popularnonaukowych.

10 listopada br. minęła 76. rocznica zamordowania przez hitlerowców Czesława Freudenreicha i jego córki Krystyny. W Kole odbyło się uroczyste odsłonięcie odnowionego grobowca rodziny Freudenreichów, uroczysta sesja oraz otwarcie wystawy na poddaszu Ratusza. Tekst Bożeny Gronert-Ubych Powinno być nam najdroższe to, co jest rodzime. Nota o Czesławie Freudenreichu, ukazuje go jako: człowieka oddanego celom społecznym i wkładającego wiele wysiłku w integrowanie społeczności, nie tylko poprzez organizowanie pracy będącej źródłem dochodów, ale także poprzez tworzenie lokalnej kultury; społecznika, oddanego sprawom miasta i kraju, biorącego udział w rozwoju i tworzeniu bazy oświatowej oraz propagującego postawy patriotyczne, będącego zawsze wzorem godnym do naśladowania.

Bożena Gronert-Ubych, absolwentka Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu. Ukończyła Podyplomowe Studium Muzealnicze na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Pedagogiczne Studia Podyplomowe w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Koninie. Pracowała w Państwowej Służbie Ochrony Zabytków w Koninie, a następnie w latach 1991-2011 w Muzeum Technik Ceramicznych w Kole. W 2005r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał jej dorobek zawodowy jako kwalifikujący do zajmowania stanowiska kustosza w muzeach. W 2006r. otrzymała stypendium przyznawane corocznie przez Marszałka Województwa Wielkopolskiego zasłużonym twórcom kultury. Jako pracownik Muzeum Technik Ceramicznych w Kole uczestniczyła w wielu projektach badawczych i wydawniczych. Była autorem i współtwórcą licznych ekspozycji instytucji. Pracowała z młodzieżą. W 2007r. praca z zainicjowanym przez nią Kółkiem Muzealnym została wyróżniona w Konkursie Izabella 2006 na najciekawsze wydarzenie muzealne w Wielkopolsce, w kategorii działalność edukacyjna.  Była inicjatorem i współorganizatorem festynu historycznego organizowanego w mieście Kole Na jarmarku królewskim i zjeździe rycerskim. To wydarzenie kulturalne otrzymało pierwszą nagrodę w konkursie Działania proekologiczne i prokulturowe w ramach strategii rozwoju obszarów wiejskich organizowanym przez Marszałka Województwa Wielkopolskiego. Rok później, w tym samym konkursie, jej inicjatywa Kolskie średniowieczne spotkania artystyczne została nagrodzona trzecią nagrodą. Jest honorowym członkiem: Związku Ceramików Polskich, Stowarzyszenia Muzealników Polskich, Oddział Wielkopolski, Społecznej Rady Kultury miasta Koła.

Nowości regionalistyczne przygotowane i opracowane przez Kazimierza Kasperkiewicza, obejmują pozycje wydane w roku ubiegłym i bieżącym. Ta pierwsza grupa to wydawnictwa, które ukazały się w drugiej połowie ubiegłego roku, ale dwie z nich praktycznie weszły do obiegu czytelniczego dopiero na początku 2015r.

Kazimierz Kasperkiewicz, mgr filologii niemieckiej, emerytowany nauczyciel i od 1970r. tłumacz przysięgły. Autor i współautor blisko dwustu artykułów i publikacji zwartych dotyczących Koła i Ziemi Kolskiej. Honorowy prezes SPMK n/W.

Szanowni Państwo,
w nr 8 został zamieszczony biogram Ewarysta Jaśkowskiego, który w ubiegłym roku obchodził 80. urodziny. W ten sposób Komitet redakcyjny wraz z Wydawcami, pragnęli uhonorować społecznika i regionalistę, podkreślić jego wkład w rozwój miasta i obecne działania na rzecz dokumentowania wydarzeń w Kole oraz regionie.

Szanowni Państwo,
publikacja Rocznika … nie byłaby możliwa, gdyby nie przychylność i wsparcie wielu osób prywatnych i zakładów pracy, którym z całego serca dziękujemy. Z przyjemnością rekomendujemy Państwu zgromadzone w numerze teksty wraz z najlepszymi noworocznymi życzeniami.

Tekst: Aleksandra Kowalska

DSC01088DSC01089DSC01090DSC01091DSC01098DSC01104DSC01105DSC01106DSC01107DSC01108DSC01109DSC01110DSC01111DSC01112DSC01113DSC01087DSC01093DSC01094DSC01099DSC01100DSC01102DSC01103DSC01114

17 września 2019
  • Facebook
  • RSS
  • Youtube

Ważne linki

  • Katalog online PiMBP w Kole
  • Wykaz czasopism PiMBP w Kole
  • Wykaz audiobooków PiMBP w Kole
  • Katalog Rozproszony Powiatu Kolskiego
  • Po kody IBUK zapraszamy do czytelni PiMBP
  • NASBI
  • Rocznik Kolski
  • Cyfrowa Biblioteka POLONA
  • BIP
  • Cała Polska Czyta Dzieciom
  • Instytut Książki
  • Dyskusyjny Klub Książki
  • NPRC

Nasze rekomendacje

         

Zobacz wszystkie
 

Najczęściej komentowane

DKK w październiku

Dyskusyjne Kluby Książki zapraszają: młodzieżowy - 9 października 2019, godz. 15:00; ...

Adwentowy kalendarz

Filia dla Dzieci Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Kole ...

Rocznik Kolski nr 4 już dost

W czwartek, 22 grudnia 2011 r., w sali sesyjnej Ratusza ...

Najpiękniejsza historia zwi

Konkurs skierowany do uczniów kolskich placówek oświatowych. Regulamin konkursu literackiego „Najpiękniejsza historia ...

Na wszystko jest sposób! 

Ferie zimowe '2012 Na wszystko jest sposób! Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna ...