Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna

ul. Kolejowa 19, 62-600 KOŁO

Rocznik Kolski nr 12

21 lutego 2020 Autor: Anna Pietruszka

To już kolejna odsłona Rocznika Kolskiego. Promocja dwunastego numeru  odbyła się 20 lutego 2020 r. w Sali Sesyjnej Ratusza

Przed rozpoczęciem części oficjalnej wysłuchano koncertu Zespołu wokalnego Sonatka.

Zespół tworzą cztery – niezwykle uzdolnione muzycznie – uczennice Szkoły Podstawowej nr 3 w Kole:  Maja Żylińska, Gabriela Lityńska, Oliwia Walczak i Justyna Królik. Dziewczyny uczą się  pod opieką muzyków-instruktorów – Aleksandry Szacownej-Błaszczyk i Heleny Bartosik. Zespół może poszczycić się  I miejscem zdobytym w  XV Ogólnopolskim Konkursie Piosenki KUMAK 2017 oraz Srebrnym Aplauzem  39. Międzynarodowego Dziecięcego Festiwalu Piosenki i Tańca w Koninie.

Z przemowy Aleksandry Kowalskiej – Dyrektora Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Kole:

„Szanowni Państwo,

Pragnę powitać – w imieniu Komitetu Redakcyjnego oraz Wydawców Rocznika Kolskiego – naszych dostojnych Gości, w osobach Panów:  Krzysztofa Witkowskiego – Burmistrza Miasta Koła, Leszka Brzezińskiego – Wiceburmistrza Miasta Koła, Artura Szafrańskiego – Sekretarza Powiatu Kolskiego oraz  Radnych miejskich.

Witam:  autorów, sponsorów, czytelników, media, moich współpracowników z Komitetu redakcyjnego.

Szanowni Państwo,

Rocznik Koski to wydawnictwo, które mówi o naszej przeszłości, a znajomość jej – zwłaszcza tej   regionalnej – jest bardzo ważna i stanowi zachętę do budowania wśród mieszkańców tożsamości i poczucia przynależności lokalnej.

Dwunasty numer Rocznika Kolskiego wydawanego wspólnie przez: Powiatową  i Miejską Bibliotekę Publiczną, Miejski Dom Kultury, Muzeum Technik Ceramicznych i Stowarzyszenie Przyjaciół Miasta Koła nad Wartą,  zawiera wiele różnorodnych opracowań, które mamy nadzieję,  zostaną przyjęte z uwagą przez czytelników zainteresowanych dziejami naszego miasta i powiatu.

Dziękuję wszystkim zaangażowanym we współtworzenie periodyku, który stanowi ważny element naszej historii.

W obecnym numerze pojawiło się 13 tekstów reprezentujących różną tematykę i rozpiętość chronologiczną.

Dział Artykuły i materiały otwiera tekst Bożeny Gronert-Ubych O społecznym ruchu artystycznym w „Głosie Koła” z lat 1918-1919.  W niepodległej Polsce rynek prasowy był słabo rozwinięty i  należy docenić odnalezienie Głosu Koła, dzięki któremu możemy dowiedzieć się o najważniejszych wydarzeniach – z różnych dziedzin życia miasta –    w pierwszych dniach niepodległej Polski.

Bożena Gronert-Ubych  – absolwentka Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, podyplomowego Studium Muzealniczego na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Pedagogicznych Studiów Podyplomowych w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w Koninie. Od 2016 r. pracuje w Miejskim Domu Kultury w Kole jako specjalista ds. organizacji i promocji imprez kulturalnych.  Jest inicjatorką i autorką  projektów edukacyjnych ze środków zewnętrznych: Kolskie średniowieczne spotkania artystyczne, Zagrajmy jak w 1918 oraz  wydarzenie zainspirowane Głosem Koła z 1918/19 r.

30 listopada 1918 r. ukazał się unikatowy –  40. numer Głosu Koła. Jego temat   podjął Kazimierz Kasperkiewicz, opierając się na  kserokopii  udostępnionej przed laty przez śp. Bohdana Hellicha (oryginału  numeru nie ma również w zbiorach Biblioteki Narodowej). Warto zapoznać się z najważniejszymi informacjami, zawartymi w tym numerze, a stanowiącymi  dopełnienie tekstu  Bożeny Gronert-Ubych.

Kazimierz Kasperkiewicz – mgr filologii niemieckiej Uniwersytetu Poznańskiego, emerytowany nauczyciel języka niemieckiego i od 1970 r. tłumacz przysięgły. Honorowy Obywatel Miasta Koła oraz  Honorowy Prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Miasta Koła  nad Wartą.

Olędrzy wyznania ewangelickiego na terenach regionu konińskiego pojawili się licznie już w połowie XVIII w. Sprowadzani byli z Niderlandów, aby osuszać, karczować i uprawiać ziemię. Wsie posiadające przy nazwie określenia:  Holendry, Holędry, Olędry, Olęderskie itp, to miejscowości, które nie istniałyby bez osadników. W artykule Bartosza Kiełbasy zaprezentowano osoby aktywnie  i czynnie odkrywające zapomniane elementy dziedzictwa i historii olędrów (wspomnienia, zapomniane cmentarze), zajmujące się tą tematyką nieprofesjonalnie, często z zamiłowania. Ujawnione fakty i miejsca,  poszerzają dotychczasowe piśmiennictwo naukowe i popularnonaukowe,  są także ważne dla zawodowego historyka, czy archiwisty.

Bartosz Kiełbasa – absolwent Wydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.  Pedagog,   regio­nalista (od 2007 r. członek: Towarzystwa Przy­jaciół Konina, Towarzystwa Przyjaciół Parku im. Fryderyka Chopina oraz Społecznego Komitetu na Rzecz Renowacji Konińskich Nekropolii), członek/założyciel Wielkopolskiego Stowarzyszenia na Rzecz Ratowania Pamięci „Frydhof”,  dziennikarz   związany z miesięcznikiem regionalnym Koniniana (od grudnia 2016 r. redaktor prowadzący dodatku).

Kilkadziesiąt lat temu grupa mieszkańców Koła wyemigrowała do USA. Osiedlili się w Chicago, gdzie założyli klub polonijny Koło nad Wartą.  Historię powstania i działalności Klubu przedstawia w swoim tekście Jacek Skrycki, który podczas pobytu w Chicago przez wiele lat działał w tym Klubie.

Jacek Skrycki – urodził się w Kole, w rodzinie nauczycielskiej. Tu ukończył Szkołę Podstawową Nr 3 i  Liceum Ogólnokształcące. W 1976 r. pracował w bibliotece pedagogicznej, domu kultury oraz w kinie Młoda Gwardia. Rok później  – w Szklarskiej Porębie –  rozpoczął  pracę w Wojskowym Zespole Wypoczynkowym. Zaocznie studiował turystykę i hotelarstwo, ukończył dwuletni kurs przewodnicki i został licencjonowanym przewodnikiem turystycznym (w tym charakterze pracował przez kilkanaście lat). Od połowy lat 90-tych, na podstawie tzw. „zielonej karty” mieszkał i pracował w Chicago, czynnie działał  w  Klubie Koło n/Wartą (zrzeszającym Kolan). W roku 2002 otrzymał obywatelstwo amerykańskie, nie zrzekając się polskiego. Sześć lat później  wrócił do Polski, do Warszawy. Od czterech lat mieszka w rodzinnym  Kole. Aktywnie uczestniczy w życiu miasta i powiatu, angażując się w działalność społeczną i regionalistyczną. Interesuje się przeszłością miasta i zachowaniem pamiątek po przodkach. Odnalazł wśród pamiątek rodzinnych  i przekazał obywatelom miasta – na rzecz Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej w Kole – oryginalne egzemplarze „Głosu Koła” z lat 1918 – 19. Zabytkowe gazety stały się inspiracją do powstania widowiska muzycznego i wernisażu wystawy, który odbył się 3 maja 2019 r.  w Miejskim Domu Kultury.W ubiegłym tygodniu przekazał  Muzeum Technik Ceramicznych własnoręcznie wykonany  album fotograficzny poświęcony Czesławowi Freudenreichowi. Jest członkiem Zarządu Stowarzyszenia Przyjaciół Miasta Koła nad Wartą.

 19 lutego 2019 r. w Ratuszu kolskim,  z okazji 100 –  lecia Powstania Wielkopolskiego,  miało miejsce spotkanie z  Anną Marią Anders, córką generała Władysława Andersa. W czasie spotkania przedstawiono część życiorysu generała  dotyczącą jego udziału w walkach powstańczych na terenie Wielkopolski. Zamieszczony w bieżącym numerze Rocznika … artykuł Piotra Wąsowicza  jest dopełnieniem tego wystąpienia. Autor skupił się przede wszystkim  na zaangażowaniu  Władysława Andersa w tworzenie Armii Wielkopolskiej.

Dr Piotr Wąsowicz – dr nauk humanistycznych. Absolwent Uniwersytetu Adama Mickiewicza  i Instytutu Zachodniego w Poznaniu. Wieloletni nauczyciel i dyrektor szkół. Obecnie Dyrektor Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury i Biblioteki Publicznej w Dąbiu. Autor prac z zakresu historii Polski, m.in. Wprowadzenie stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku w historiografii i publicystyce polskiej oraz publikacji regionalnych dotyczących Dąbia i okolic, w tym Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem.

Z artykułu Krzysztofa Witkowskiego dowiemy się jakim majątkiem dysponowała kolska fara w XVII wieku. Inwentarz kościoła  znajduje  się  w staropolskiej księdze miejskiej Koła. Z tego typu inwentarzami spotykamy się   w wizytacjach kanonicznych parafii, rzadziej w aktach miejskich.  Taki wpis do ksiąg  miejskich nadawał mu  urzędową wiarygodność. W  niniejszym artykule przedstawione zostało tłumaczenie tego źródła na  język polski  (w części  tekst oryginalny zapisany jest po staropolsku i tu pisownia została zachowana).

Krzysztof Witkowski – doktor nauk humanistycznych w zakresie historii, mediewista i muzealnik. Specjalista w zakresie public relations. Regionalista, pasjonat i badacz dziejów ziemi kolskiej, zakonu Bernardynów oraz polskiego średniowiecza. Członek Komitetu Redakcyjnego czasopisma naukowego Polonia Maior Orientalis.  Autor licznych książek i artykułów na powyższe tematy. Jego aktywna pracy na stanowisku dyrektora Muzeum Technik Ceramicznych w Kole, zaowocowała wieloma prestiżowymi wyróżnieniami, m.in. Odznaką Honorową Za zasługi dla województwa wielkopolskiego. Jest również prawnikiem (aplikantem radcowskim III roku). Od listopada 2018 r. jest burmistrzem Miasta Koła.

W dziale Wspomnienia zamieściliśmy – opracowane przez  Wiktorię  Słodzińską,   uczennicę klasy II b Liceum Ogólnokształcącego  w Kole – wspomnienia Marii Tyrańskiej, mieszkanki Koła, absolwentki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, malarki i wieloletniej  pedagożki.   Praca zdobyła pierwsze miejsce w  konkursie Między pokojem a  wojną – wspomnienia i  pamiątki z lat 1914-1945,   zorganizowanym przez Senator RP –  Margaret  Budner,  pod patronatem Ryszarda Czarneckiego – Posła Parlamentu Europejskiego. [W konkursie nagrodzono siedmioro uczniów  z Liceum Ogólnokształcącego w Kole. Prace zostały napisane w konwencji wspomnień o wydarzeniach, które miały miejsce    w naszym regionie w okresie 1914-45, ze szczególnym uwzględnieniem I i II wojny światowej. Były to historie osób –  często z najbliższej rodziny –  bezpośrednich świadków dramatycznych sytuacji z tamtych lat. Opiekę merytoryczną nad konkursem sprawowała polonistka z Liceum Ogólnokształcącego –  Joanna Kwiatkowska.]

W dziale Sylwetki zamieszczono  cztery biogramy. Pierwszy, autorstwa  Marcina Nowackiego,  przedstawia  ks. prałata  Serafina Opałko  – proboszcza kolskiej Parafii pod wezwaniem  Podwyższenia Krzyża Świętego i dziekana kolskiego w latach 1971-1986, który   zapisał się we wdzięcznej pamięci mieszkańców miasta  jako bardzo dobry proboszcz, świetny administrator parafii oraz dekanatu,  odnowiciel naszej wiekowej Fary i cmentarza,  oraz budowniczy nowych świątyń –  na Bliznej w Kole i w Ochlach. Był podpułkownikiem Wojska Polskiego i partyzantem odznaczonym  za męstwo – w czasie wojny i po niej –   wieloma medalami. Jego pogrzeb, 1 sierpnia 1986 r., był ogromną manifestacją patriotyczną tysięcy mieszkańców Koła i okolic.

Marcin Nowacki – magister geografii, absolwent Wydziału Nauk Geograficznych i Geologicznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza  w Poznaniu, nauczyciel geografii i przyrody w Szkole Podstawowej nr 2 im. Edwarda hrabiego Raczyńskiego w Komornikach oraz Liceum Ogólnokształcącym Mistrzostwa Sportowego im. Poznańskich Olimpijczyków    w Poznaniu, korespondent katolickiego tygodnika Idziemy.

Autorką kolejnego biogramu jest Urszula Pękacz. W artykule  przybliża  postać urodzonego w Kole, mieszkającego w Tarnowie Podgórnym – Dariusza Matysiaka – Honorowego Obywatela Miasta Koła, pasjonata historii lokalnej, od wielu lat działającego w naszym mieście na niwie kultury.  Kultywującego pamięć o Czesławie  Freudenreichu. Autora siedmiu powieści, reżysera sześciu spektakli teatralnych (siódmy w przygotowaniu), zawodowo pracującego jako informatyk.

Urszula Pękacz – absolwentka Studiów Prawniczych oraz  podyplomowych z zakresu prawa wspólnotowego Unii Europejskiej Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.Od czwartej kadencji radna Rady Miejskiej w Kole, jej dwukrotna Przewodnicząca  i jedyna – w historii miasta – kobieta na tym stanowisku. Członek  Stowarzyszenia Przyjaciół Miasta Koła nad Wartą. Interesuje się psychologią, historią, literaturą (rozmiłowana w twórczości Stanisławy Fleszarowej-Muskat)  i ochroną środowiska.

W kolejnym biogramie, sylwetkę Ojca Oswalda Henryka Jasielskiego przedstawił ojciec –  Aleksander Sitnik. Ojciec Oswald od 2012 r. pełnił obowiązki przełożonego kolskiego Klasztoru OO. Bernardynów, podjął się kontynuacji dzieła restauracji zabytkowego kościoła i klasztoru bernardynów, dzięki czemu możemy cieszyć się, m.in. odrestaurowaną fasadą świątyni i klasztoru oraz nowym ogrodzeniem.

Aleksander Krzysztof Sitnik OFM –  doktor nauk humanistycznych w zakresie historii,  wykładowca w Wyższym Seminarium Duchownym o.o. Bernardy­nów  w Kalwarii Zebrzydowskiej.

Orędowniczką pamięci ks. Bogumiła Kasprzaka jest Jadwiga Świgoniak. W swoim artykule przedstawia dowody, które znajdują się w Instytucie Pamięci Narodowej, potwierdzające  fakt represji i inwigilacji księdza przez Służbę Bezpieczeństwa. Ksiądz Kasprzak przybył do Koła w  marcu 1945 r. Objął administrowanie parafią Podwyższenia Krzyża Świętego, zorganizował życie religijne, wiernych otoczył duszpasterską troską. W czerwcu 1948 r. musiał opuścić Koło, został proboszczem kolegiaty w Kaliszu. W ramach represji był przenoszony z parafii do parafii; do czasu przejścia na emeryturę posługiwał jako proboszcz w Osięcinach, Zduńskiej Woli i Złoczewie. Zmarł 18 czerwca 1987 r. w wieku 92 lat. Pochowano go w rodzinnej Częstochowie.
Na zewnętrznej,  północnej ścianie fary, z fundacji Jadwigi Świgoniak, stypendystki ks. Kasprzaka, umieszczono tablicę upamiętniającą go jako „wybitnego wzorowego kapłana o niezwykłej wrażliwości społecznej”.

Jadwiga Świgoniak – emerytowana farmaceutka. Zaangażowana  społecznie na rzecz świątyń i religii. Autorka  biografii ks. Bogumiła Kasprzaka  Kapłan niezłomny.

 Numer,  jak zwykle,  zamykają opracowania: Kalendarium wydarzeń Ewarysta Jaśkowskiego i Nowości regionalistyczne  przygotowane przez Tomasza Nuszkiewicza, który zastąpił w tej rubryce pana Kazimierza Kasperkiewicza.

Ewaryst Jaśkowski – kolski regionalista, wieloletni pracownik administra­cji państwowej i samorządowej, członek Stowarzyszenia Przyjaciół Miasta Koła nad Wartą.

Tomasz Nuszkiewicz –  dyrektor Muzeum Technik Ceramicznych w Kole, absolwent Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza  w Poznaniu oraz Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, autor wielu publikacji o tematyce regionalistycznej i historycznej, członek Stowarzyszenia Przyjaciół Miasta Koła i Stowarzyszenia Króla Kazimierza Wielkiego.

Szanowni Państwo,

zdając sobie sprawę z bogactwa historii i tradycji Ziemi Kolskiej nie ustaniemy w wysiłkach, aby je przybliżać i popularyzować. A póki co, oddajemy do rąk Państwa kolejny numer periodyku Rocznik Kolski z nadzieją na jego życzliwe przyjęcie.

Publikacja Rocznika Kolskiego nie byłaby możliwa, bez przychylności i wsparcia  osób prywatnych i zakładów pracy, którym z całego serca dziękujemy.”

 

 

 

 

Kategoria: Aktualności

 
20 września 2020
  • Facebook
  • RSS
  • Youtube

Ważne linki

  • Katalog online PiMBP w Kole
  • Wykaz czasopism PiMBP w Kole
  • Wykaz audiobooków PiMBP w Kole
  • Katalog Rozproszony Powiatu Kolskiego
  • Po kody IBUK zapraszamy do czytelni PiMBP
  • Rocznik Kolski
  • Cyfrowa Biblioteka POLONA
  • BIP
  • Cała Polska Czyta Dzieciom
  • Instytut Książki
  • Dyskusyjny Klub Książki
  • NPRC

Nasze rekomendacje

Obłęd  Jak sobie poczynamy. Historia rożnych koncepcji i antykoncepcji  Great! Wielka Brytania dla dociekliwych  Mury  Elegantki, trucicielki i inne ziółka 

Zobacz wszystkie
 

Najczęściej komentowane

Ku pamięci Stanisławy Flesz

Po raz kolejny uczczono w Kole pamięć o pisarce Stanisławie ...

Rok, w którym nauczyłam si

Autor: Lauren Wolk Tytuł: Rok, w którym nauczyłam się kłamać Wydawca: Dwie ...

Rocznik Kolski nr 4 już dost

W czwartek, 22 grudnia 2011 r., w sali sesyjnej Ratusza ...

Kinopassana

Gościliśmy (16.09.) Tomasza Raczka - teatrologa, krytyka filmowego i publicystę, ...

Na wszystko jest sposób! 

Ferie zimowe '2012 Na wszystko jest sposób! Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna ...

Skip to content
This Website is committed to ensuring digital accessibility for people with disabilitiesWe are continually improving the user experience for everyone, and applying the relevant accessibility standards.
Conformance status